सरकारी सपनाको जागिर…

एउटा घर छ जसलाई छिमेकका सबैजना अझ शान्त सम्मानका साथ देखाउँछन्। त्यो श्री सुब्बाको हो, जसले एक सरकारी विभागमा बत्तीस वर्ष काम गरेपछि अवकाश लिनुभयो। उनका बच्चाहरू हरेक पारिवारिक भेटमा एउटै सपना दोहोरिएको सुन्दै हुर्किए: सरकारी जागिर पाउनुहोस्, र जीवन व्यवस्थित छ। निश्चित तलब, अवकाशपछि पेन्सन, समाजमा सम्मान, कुनै पनि बैंकले सजिलै अनुमोदन गरेको ऋण। श्री सुब्बाको पुस्ताका लागि, यो केवल क्यारियर छनोट थिएन। यो पूरा योजना थियो।

उनकी छोरी तारा, कडा पढाइ गरी, धेरै सरकारी परीक्षाहरूमा बसी, तर उत्तीर्ण भइनन्। अहिले उनी गांगटकमा एक डिजिटल मार्केटिङ फर्ममा काम गर्छिन् — आफ्नो बाबुले कमाएको भन्दा बढी कमाउँदै। तर उनले प्रायः बाबुको शान्त निराशाको भार महसुस गर्छिन्।

उनीलाई उनका बाबुको चिन्ता बुझिन्छ: उनको आम्दानी काममा निर्भर गर्दछ र साठीमा उनका लागि कुनै पेन्सन पर्खिरहेको छैन। यदि उनी दुई महिना बिरामी भइन् भने, उनको आम्दानी उनका बाबुको तलब जसरी जारी रहँदैन।

दशकौंसम्म, सरकारी जागिरको अर्थ थियो — थोरै विकल्प भएको दुनियाँमा सुरक्षा। स्थानीय रूपमा निजी क्षेत्रका जागिर कम थिए, र दिल्ली वा कोलकाताजस्ता शहरमा जाने कुरा ठूलो, अनिश्चित कदम लाग्थ्यो। सरकारी जागिर केवल पैसाको बारेमा थिएन — यो अनिश्चित परिदृश्यमा निश्चितताको बारेमा थियो।

सरकारी जागिरसँग बनाइएका संरचनाहरू आउँछन् — पेन्सन, भविष्य निधि, परिभाषित अवकाश लाभ। पर्यटन, खेती, वा निजी व्यवसायबाट कमाउने व्यक्तिले यो कुनै पनि पाउँदैन — तर यो आफ्नै योजना, बचत, र तयारीद्वारा बनाउन सकिन्छ।

यो यी नयाँ क्यारियरहरूमा कोई दोष होइन। यसको सरल अर्थ हो कि भविष्यको तयारी गर्ने जिम्मेवारी संस्थाबाट व्यक्तितर्फ सरेको छ — र धेरै परिवारहरूले आफ्नो सोचलाई त्यस बदलावसँग मिलाउन अझ बाँकी छ।

श्री सुब्बाको पुस्ताले एउटा ढोकाबाट सुरक्षा बनायो जुन खोल्न गाह्रो थियो तर भित्र पसेपछि सुरक्षित थियो। तपाईंको पुस्तासँग धेरै ढोकाहरू छन् — तर कुनैसँग उही बनाइएको सुरक्षा जाल छैन। सायद आजका परिवारहरूको वास्तविक प्रश्न यो होइन कि कुन क्यारियर बढी सम्मानजनक छ, बरु यो हो कि के हामी आफ्ना बच्चाहरूलाई आफ्नै सुरक्षा जाल बनाउन सिकाउँदैछौं — जुन ढोका उनीहरूले छानेर हिँडे पनि।